Allerlei werkvormen voor het VMBO

Omdat ik zelf lesgeef in de bovenbouw van het vwo, vind je op mijn website vooral lesmateriaal voor die doelgroep. De afgelopen tijd heb ik echter ook diverse workshops verzorgd op vmbo-scholen. Het materiaal dat ik daarvoor heb ontwikkeld, heb ik overzichtelijk gebundeld op deze pagina.

Ik hoop dat er je er veel inspiratie uithaalt!

Pixelart

Verdeel leerlingen in groepjes van drie. Per groepje krijgen ze een opgavenblad, een leeg rooster om in te kleuren en een setje stiften. Leerlingen gaan aan de slag met de opdrachten, als het kan staand bij de whiteboards. Jij loopt als docent rond door de klas. Als leerlingen een opdracht goed hebben geef je ze het bijbehorende nummer dat staat op jouw antwoordvel. Zo weten ze welke vakjes ze welke kleur moeten geven. 

Kwartet

Het kwartetspel zorgt voor meer betrokkenheid en motivatie en laat leerlingen op een andere manier denken.

De kwartetten die ik de leerlingen laat spelen doe ik in de vorm van een open kwartet. Dus je legt alle kaartjes open op tafel en je laat de leerlingen in groepjes de goede kaarten bij elkaar zoeken.

Dit kwartetspel gaat over het bij elkaar zoeken van een vlak figuur, de naam van dit figuur, de omtrek en de oppervlakte.

 

Miniloco

Wellicht heb je er zelf vroeger ook mee gespeeld: de doosjes miniloco. Henk Reuling heeft een fantastische website gemaakt waar, onder andere, heel veel digitale wiskundige miniloco's zijn te vinden. Wanneer je in de klas werkt met een device dan is de website erg handig om leerlingen een deel van de les bepaalde vaardigheden te laten oefenen. Ik heb op marktplaats 15 doosjes miniloco gekocht en laat de leerlingen fysiek de puzzels maken. De digitale loco's van Henk Reuling kunnen als pdf worden gedownload, deze zijn uitstekend bij de doosjes te gebruiken. Om papierverspilling te voorkomen druk ik twee van deze miniloco's  af op één A4-tje en snijdt deze dan doormidden.

Bingo

Er zijn verschillende websites waar je (gratis) bingo kaarten kan genereren, bijvoorbeeld Bingo Baker. 

Je kunt van kleine opdrachten de antwoorden op de bingokaarten zetten en op deze manier leerlingen in korte tijd veel sommetjes laten maken. Ideaal om een bepaalde vaardigheid in te oefenen.

De vragen kan je of zelf op het bord schrijven, of je gebruikt een PowerPoint.

Kennisactivatieraster

Een retrieval practice grid, vrij vertaald als kennisactivatieraster, is nuttig omdat het leerlingen helpt om actief informatie uit hun geheugen op te halen in plaats van simpelweg te herlezen of passief te herhalen. Dit heeft verschillende voordelen:

  • versterkt het langetermijngeheugen
  • helpt bij het identificeren van kennishiaten
  • het vergemakkelijkt het proces van later herinneren, vooral bij toetsen en examens
  • het maakt leren interactiever en boeiender

Zet de leerlingen gedurende 15 á 20 minuten in stilte aan het werk (tafels uit elkaar), laat daarna de antwoorden zien en vraag leerlingen om hun puntentotaal uit te rekenen. Dit geeft een beeld van waar ze staan. Daarna kan je de opgaven bespreken waar vragen over zijn. 

Zoek de fout

Het bewust maken van fouten door de docent in de les kan heel nuttig zijn. Hier zijn enkele redenen waarom:

  1. Kritisch denken stimuleren: Wanneer leerlingen fouten van de docent moeten ontdekken, worden ze aangemoedigd om kritisch na te denken en de informatie grondig te analyseren.

  2. Betrokkenheid verhogen: Dit kan de betrokkenheid van leerlingen vergroten, omdat ze actief op zoek moeten gaan naar de fouten en deze moeten corrigeren. 

  3. Begrip verdiepen: Het identificeren en corrigeren van fouten helpt leerlingen om een dieper begrip van de lesstof te ontwikkelen.

  4. Feedback geven: Het biedt een natuurlijke gelegenheid voor de docent om feedback te geven en uitleg te geven over waarom iets fout is en hoe het gecorrigeerd kan worden.

 

Mijn zoon Joris heeft een applicatie KluisVoorIndDeKlas  gemaakt waar je een code (van maximaal 10 cijfers) kan opgeven. Deze code kan dan worden gekraakt door jouw leerlingen middels een opdracht.

 

Code kraken

Leerlingen zijn op de een of andere manier meer geneigd om aan het werk te gaan wanneer ze een losse opdracht op een blaadje moeten maken dan wanneer ze met sommen uit het boek bezig moeten. Ik combineer het beste van deze twee werelden door opgaven uit het boek op een blaadje te zetten en aan ieder antwoord een cijfer toe te kennen. Leerlingen maken dan de opgaven en ieder goed antwoord levert een cijfer, een deel van de code.

Om letterlijk beweging te krijgen in de les maak ik nog wel eens antwoordkaartjes met daarop de cijfers. Ik maak dan natuurlijk ook kaartjes met verkeerde antwoorden. Deze antwoordkaartjes hang ik dan met een plakbandje of een magneetje kris kras in het lokaal op. Als leerlingen opgaven hebben gemaakt moeten ze in beweging komen om de juiste antwoorden erbij te zoeken.

De slimste mens

Tijdens een workshop van Mariëlle Verhage op de Radboud Universiteit Nijmegen leerde ik hoe je een van de onderdelen uit het populaire tv-programma De slimste mens kan inzetten in je les. Het gaat om de zogenaamde puzzelronde. In de puzzelronde moeten spelers 4 verbanden vinden aan de hand van 3 trefwoorden. Dit gebeurt in een raster met 12 hokjes, waarin elk hokje een omschrijving bevat.

Ook dit spel is uitstekend inzetbaar tijdens een wiskundeles. Dit kan zowel voor het oefenen met begrippen en procedures, maar ook voor rekenregels en algebraïsche vaardigheden. Wanneer je het aan de start van de les of als tussendoortje inzet is het wellicht leuk om de opdracht (half A4tje) onder de stoel van de leerlingen te plakken voor de les. Dan kan je zeggen: "Kijk allemaal maar even onder je stoel".

 

Ik heb met behulp van Google AI Studio een "Puzzelgenerator Slimste Mens" gemaakt. Met behulp van deze applicatie word je niet alleen geholpen bij het maken van de puzzel maar heb je ook een tool in handen om de puzzel op het digibord te gebruiken in de "presentatiemodus".

Toepassing

Het kan heel motiverend werken voor leerlingen om te weten waarom ze iets moeten leren. Gebruik daarom, indien mogelijk, de laatste minuten van de les om een korte toepassing te laten zien. 

Op de site Succesformules in beeld staan een paar hele mooie voorbeelden.

Exit ticket

Op de site Toetsrevolutie kwam ik een interessant artikel tegen van Rene Kneyber over het effectief inzetten van exit tickets. Het idee van een exit ticket is simpel: laat leerlingen aan het einde van de les een korte vraag beantwoorden om op die manier leerlingen én jou als docent inzicht te geven in wat zij deze les hebben geleerd. Ze beantwoorden deze vraag op een klein papiertje, en die leveren ze in voordat ze het lokaal verlaten.

Je laat leerlingen het ticket individueel maken, zonder overleg met klasgenoten, maak dit duidelijk bij de instructie. Vertel je leerlingen ook wat het doel is van het ticket: het is niet bedoeld als beoordeling maar om zicht te krijgen op hun begrip.

Exit tickets kunnen ook goed gebruikt worden als startpunt voor een volgende les. Wil je zelf een exit-ticket maken? Maak dan gerust gebruik van mijn template.

Tenslotte

Hopelijk helpt deze pagina naast de workshop bij het vormgeven van lessen waarin activerende didactiek een rol speelt. Activerende Wiskunde laat zien hoe didactiek, onderzoek en praktijk elkaar kunnen versterken.
Wanneer leerlingen actief denken, redeneren en samen leren, verandert niet alleen de les, maar ook de rol van de docent. Activerende didactiek vergroot niet alleen het leerrendement, maar ook het plezier in leren. En dat gun ik alle leerlingen én collega’s! Ik hoop van harte dat jullie dit ook gaan ervaren! 

Vragen of opmerkingen? Neem dan vooral contact met mij op!

Frederieke van Perlo